«علی فروتن» بازیگر برنامه کودک «فیتیله جمعه تعطیله» در گفت‌وگو با خبرنگار سینماپرس، با اشاره به نقش فقدان روان‌شناسان و متخصصان حوزه کودک در افول آثار سال‌های اخیر این حوزه، بیان کرد: فیلم‌سازی که برای کودک کار می‌کند، قبل از هر چیز باید مطالعاتش را بررسی کند و ببیند واقعاً چقدر در حوزه کودک شناخت دارد. ما چند فیلم‌ساز داریم که در کنارشان روان‌شناس کودک حضور داشته باشد! چند نفر از آن‌ها در فیلم‌هایشان از مشاور نیروی انتظامی استفاده می‌کنند، اما روان‌شناس کودک ندارند! این مسئله ناشی از ناآگاهی است؛ از اینکه فکر می‌کنیم همه‌چیز را می‌دانیم، درحالی‌که ما همه‌چیزدان نیستیم. مگر می‌توانیم از همه‌چیز آگاه باشیم! بچه‌ها مدام در حال تغییرند و تو باید یک مشاور به‌روز در کنار خودت داشته باشی.

وی افزود: از نظر روان‌شناسی، بعضی حرف‌ها را نباید زد و بعضی حرف‌ها را اتفاقاً باید مطرح کرد و نباید آن‌ها را کتمان کرد. باید دریچه‌ای برای بچه‌ها باز کرد تا با موضوعات تازه مواجه شوند و بپرسند: «من اولین بار این را اینجا شنیدم؛ یعنی چه!» باید در ذهنشان سؤال ایجاد کرد، اما متأسفانه سینمای کودک ما اصلاً به این مرحله نمی‌رسد. ما به سراغ قصه‌های خیلی دم‌دستی می‌رویم.

فروتن با انتقاد از سطحی شدن آثار کودک و افراط در بکارگیری موسیقی در این آثار، تصریح نمود: ببینید، مسئله و مشکل اساسی سینمای کودک ما این است که بچه‌ها را بچه فرض می‌کنیم که چیزی نمی‌فهمند. مثلاً موسیقی برای منِ بزرگسال هم می‌تواند انگیزه‌بخش باشد. وقتی در اوج غم هستم، اگر یک موسیقی شش‌وهشت بگذارند و سه بار پخش شود، ممکن است بگویم «راست می‌گویی، چقدر باحال است! ولش کن، گور بابای غم!» و شروع کنم به دست زدن. حالا وای به حال بچه! مگر بچه چقدر در زندگی‌اش غم داشته است! البته ممکن است کسی در زندگی‌اش عزیزی را از دست داده باشد و دچار شوک روحی شده باشد، اما این یک وضعیت استثنایی است.

این بازیگر سینمای کودک با بیان این مطلب که من می‌گویم برای کار کودک باید از کارشناسان برجسته و نویسندگان توانمند استفاده کرد؛ متذکر شد: ما چند نویسنده برجسته در حوزه کودک داریم! از این افراد نه آن‌طور که باید قدردانی می‌شود و نه برای کارشان ارزش قائل می‌شوند. مسئله صرفاً جایزه دادن نیست؛ بحث این است که می‌خواهیم به تربیت نسل آینده جهت بدهیم، آن هم در مسیری که خودمان درست می‌دانیم.

فروتن جهت دهی مدیریت فرهنگی در سینمای کودک را از عوامل افول این حوزه دانست و بیان کرد: مدیریت فرهنگی هم واقعاً در این زمینه دخالت دارد. البته نه اینکه مستقیماً وارد شود و به تو بگوید «این چه حرفی است که زدی! چرا این را گفتی! ما این‌جوری صحبت نمی‌کنیم.» نه، این اتفاق مستقیم نمی‌افتد؛ بلکه خیلی نرم و نامحسوس مسیرت را تغییر می‌دهند. انگار داری به مشهد می‌روی، اما مسیرت را عوض می‌کنند و به شیراز می‌برند؛ آن‌قدر نامحسوس که خودت هم متوجه نمی‌شوی. بعد می‌بینی به شیراز رسیده‌ای و حتی از حضورت در آنجا لذت هم می‌بری. با خودت می‌گویی: «خب، رفتیم شیراز دیگر؛ چه فرقی می‌کند؟» این‌گونه است که مسیرت را خیلی نرم تغییر می‌دهند. بالاخره تخصصشان این است که مسیر را به سمتی ببرند که خودشان صلاح می‌دانند و آن اتفاقی که می‌خواهند رقم بخورد.

او ادامه داد: اما مسئله اینجاست که وقتی افراد یک جامعه، به‌ویژه کودکان، آگاه و پرسشگر باشند، کنترل آن جامعه دشوارتر می‌شود. به قولی، جمع‌وجور کردن چنین جامعه‌ای کار هر کسی نیست. مسئولان هم باید آگاه باشند، اما متأسفانه مسئولان ما خودشان را از روند آگاهی جامعه عقب‌تر نگه می‌دارند و مسیر را به سمت دیگری می‌برند؛ در نتیجه، نمی‌توانند پاسخ‌گوی جامعه باشند.

وی تاکید کرد: به‌خاطر تغییر نوع نگاه مدیریت کلان، مدام مسیر مدیریتی و درواقع مسیر جامعه، متناسب با نگاه کلان سیاسی کشورمان تغییر می‌کند و این تغییرات روی همه‌چیز تأثیر می‌گذارد.

علی فروتن با انتقاد از توقف تولید برنامه تلویزیونی «فیتیله جمعه تعطیله» و تداوم نیافتن این مجموعه در تلویزیون اظهار داشت: زمانی که ما در تلویزیون کار می‌کردیم، در برنامه «فیتیله» بیش از هزار و خرده‌ای آهنگ داشتیم. ما آن‌همه آهنگ و ترانه تولید کردیم، اما حالا تلویزیون خودمان برنامه «فیتیله» را پخش نمی‌کند. چرا! چه چیزی عوض شده است! رژیم عوض شده! نه، ما هنوز جمهوری اسلامی ایران هستیم. مگر قانون اساسی‌مان عوض شده است! نه، هنوز همان قانون اساسی است.

فروتن تصریح نمود: وقتی در سطح کلان چنین اتفاقی می‌افتد، می‌بینی برنامه‌ای ۱۴ سال روی آنتن بوده، کلی آهنگ و ترانه و نمایش داشته و هیچ‌کدام هم منافاتی با... یک‌دفعه پخش آن قطع می‌شود و بعد کل برنامه کنار گذاشته می‌شود و اصلاً پخش نمی‌شود. تلویزیون می‌گوید: «نه، آن موسیقی‌ها مشکل دارند؛ ما پخش نمی‌کنیم.» عجب! خودت قبلاً پخش کرده‌ای. مگر بدون مجوز روی آنتن می‌رود؟ آن ترانه‌ها باید از شورای موسیقی مجوز بگیرند و همه این آثار مجوز دارند. اما پاسخ این است که سیاست‌ها عوض شده است. خب، چرا باید سیاست‌ها عوض شود!

او ادامه داد: حالا همین برنامه سه هفته است که از یک شبکه ماهواره‌ای، همان ساعت جمعه‌ها پخش می‌شود و تکرار هم برایش گذاشته‌اند. خب، بچه من چرا باید تلویزیون ایران را نگاه کند! می‌رود ماهواره تماشا می‌کند. مادرم را در خیابان می‌بینند و می‌گوید «آقا، من دیگر تلویزیون ایران نگاه نمی‌کنم. برنامه شما را ماهواره پخش می‌کند و من جمعه‌ها می‌نشینم پای برنامه‌تان.» ببینید، یک برنامه چقدر می‌تواند قوی باشد که با وجود تولید شدن در دهه ۸۰، حالا با گذشت دو دهه، هنوز هم مادر و پدر حاضرند فرزندشان را بنشانند پای همان برنامه.

بازیگر فیلم سینمایی «شوتینگا» با تأکید بر نقش زیربنایی سینمای کودک در شکل‌گیری و آینده سینمای بزرگسال، متذکر شد: به اعتقاد من، کارگردانان، نویسندگان و مسئولان سینمای کشور، به‌ویژه متولیان سینمای کودک، باید برای آینده سینمای بزرگسال ما، در سینمای کودک نیرو تربیت کنند. ببینید، در عرصه بازیگری باید بازیگران کودک خوبی تربیت شوند تا در آینده بازیگرانی مثل عزت‌الله انتظامی وارد عرصه سینما شوند.

«علی فروتن» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: سینمای کودک باید آن‌قدر شکوفا باشد که افراد کاربلد به این حوزه بیایند و کارگاه‌های آموزشی بزرگی برگزار شود؛ به دور از هرگونه سیاست‌زدگی. آقا، آدم بیاوریم تا صحبت کند و فنش را یاد بگیریم؛ اینکه چطور از این ابزار استفاده کنیم.